projecten

Een onderzoek aan een middeleeuwse dakkap

Een zeldzaamheid in Antwerpen

In november 2017 voerden wij een onderzoek uit aan een gedemonteerde dakconstructie in het historische centrum van Antwerpen. Deze dakkap is vrijwel uniek omdat ze een van de weinige overgebleven sporenkappen en bij uitbreiding middeleeuwse houten constructies is in de stad.

Van de container gered

De dakconstructie werd tijdens verbouwingswerken na een decennium verkrotting gedemonteerd en lag klaar om afgevoerd te worden.

Remmen bvba werd aangesteld om een manier uit te werken om de dakkap terug op te bouwen met behoud van de waardevolle onderdelen die nog aanwezig waren en lagen opgeslagen in de werfzone.

Het determineren van schadefenomenen om de meest gepaste restauratie voor te stellen is ook hier een onderdeel van.

Inventarisatie en reconstructieplan

De gedemonteerde dakkap opnieuw in elkaar steken is niet vanzelfsprekend. Er werden jammer genoeg geen aantekeningen gemaakt bij de demontage van het dak. 

Aan de hand van een inventaris van maten en bevestigingspunten werd een volgorde voorgesteld waarmee de sporen opnieuw geïnstalleerd zouden kunnen worden. 

Telmerken en paringstekens

Op de sporen werden oude telmerken teruggevonden. Jammer genoeg konden deze niet gebruikt worden om de sporen terug te plaatsen in de volgorde voor demontage - ze werden bij historische verbouwingen al grondig door elkaar gehaald. 

Telmerken, paringstekens en gereerdschapssporen zijn uiterst interessant vanuit een bouwhistorisch standpunt. Ze geven aan hoe een kapconstructie origineel werd opgebouwd en kunnen worden beschouwd als een bijna literaire bron. Ze werden geïnventariseerd en gefotografeerd.  

Een dak zonder nok

Het is het type constructie dat dit dak zo speciaal maakt. Hoewel ze al ingrijpend verbouwd werd in de zestiende eeuw is dit dak nog opgebouwd volgens de middeleeuwse traditie. Dit dak is een overgangsvorm van een zogenaamde 'sporenkap' naar een 'gordingenkap'.

Merkwaardig aan sporenkappen is dat ze geen nok hebben en in hun pure vorm ook geen spanten. de kepers- of sporenparen staan dus zelfstandig naast elkaar en vormen zowel de draagstructuur als de dakdichting. 

Dit specifieke dak is na de historische verbouwingen geen zuivere sporenkap meer. Ze wordt ondersteund door spanten maar heeft geen nok.

In Antwerpen is dit type dak uiterst zeldzaam.